28 Μαρτίου 2007

Οι ναρκομανείς της ανάπτυξης


"Οι ναρκομανείς της ανάπτυξης είναι έτοιμοι να πληρώσουν όλο και περισσότερο, για να απολαύσουν όλο και λιγότερο"
Ιβάν Ίλιτς

Γιατί άραγε ο Ίλιτς χαρακτηρίζει τους οπαδούς της ανάπτυξης ναρκομανείς;
Ο μέσος άνθρωπος έχει διαρκώς ανάγκη από νέες εμπειρίες, νέες επιθυμίες που θα τον βγάλουν από την ανία και τη φρίκη του τίποτε, του κενού που βιώνει. Η ανάπτυξη έχει μπει στην οικονομική σκέψη ως αυτοσκοπός, ως το ελιξήριο της οικονομικής ζωής και της ευτυχίας. Κάθε προοπτική μιας ήπιας και ποιοτικής οικονομίας, σαν μια ανάπαυση της ψυχής και χαλάρωση από το εργασιακό στρες και το κέρδος, προβάλει με μια προοπτική καταστροφής αυτού που έχουμε αλλά και αυτού που προσδοκούμε να έχουμε.
Η προσδοκία λοιπόν ως κατεξοχήν επιθυμησιακή είναι ένα "ναρκωτικό" που κατακυριεύει το νου. Δείτε έναν ερωτοχτυπημένο άνθρωπο πως βασανίζεται και πως υποφέρει μέσα από τη πιθανότητα (δηλαδή την προσδοκία) να έχει κάποια σχέση με το ερωτικό αντικείμενο του πόθου του και δείτε πως αυτό σταματά αμέσως μόλις συνειδητοποιηθεί ότι δεν υπάρχει καμία προοπτική άρα και καμία πλέον προσδοκία ότι ήταν δηλαδή μια απλή φαντασίωσή του.
Ο άνθρωπος λοιπόν προσπαθεί να ξεφύγει από τον ίδιο του τον εαυτό που δεν μπορεί να συνειδητοποιήσει πως η κόλαση και ο παράδεισος βρίσκονται μέσα του και τα κλειδιά για τη μία ή τον άλλο τα κρατάει ο ίδιος. Οι επιλογές μας είναι η θέλησή μας. Η επιθυμία είναι κυριολεκτικά ο εχθρός της θέλησης ή καλύτερα η απουσία της.
Μέσα από την απουσία της θέλησης και τον έλεγχο της επιθυμίας ο άνθρωπος καταλήγει να γίνεται έρμαιο των συνθηκών και της ίδιας της επιθυμίας του. Βραχυκυκλώνεται σαν το μέθυσο στο διάλογό του με τον μικρό πρίγκηπα, από το βιβλίο "Ο Μικρός Πρίγκηπας" του Αντουάν ντε Σαιντ Εξυπερύ:
"-πίνω για να ξεχάσω
-Για να ξεχάσεις τι;
-Για να ξεχάσω ότι πίνω"

Βλέπουμε εδώ ότι ο βασικός ψυχολογικός μηχανισμός του μέθυσου είναι η άγνοια. Δεν ξέρει τι του συμβαίνει! Το ίδιο όμως και του ναρκομανή. Το ίδιο και του ανθρώπου που αποζητά με πάθος το κέρδος και τι δύναμη.
Αλλά όταν μιλάμε για τον πλούτο, τα πράγματα γίνονται πολύ χειρότερα καθώς η προσδοκία του κέρδους είναι κοινωνικά αποδεκτή και αποτελεί συλλογική τάση. Έτσι μια ολόκληρη κοινωνία, ένας ολόκληρος πολιτισμός παγιδεύεται σε ένα αυτοσκοπό (σε μη νοηματική συνύπαρξη με οτιδήποτε άλλο).
Ο Πλάτωνας έλεγε: "Όταν ο πλούτος καθοδηγείται από την άγνοια, είναι χειρότερος από τη φτώχεια γιατί μπορεί να σπρώξει τα πράγματα πιο ισχυρά προς μια λανθασμένη κατεύθυνση".

Δεν προσδοκώ. Βιώνω. Είμαι ζωντανός μέσα στο χρόνο και χαίρομαι τη ζωή μέσα σ' αυτόν. Δεν περιμένω στο μέλλον να χαρώ με την ικανοποίηση της επιθυμίας μου. Αλλά ακόμα κι όταν αυτή ικανοποιηθεί διαπιστώνουμε πως το κενό μέσα μας παραμένει και νέες επιθυμίες έρχονται να συμπληρώσουν τις παλαιότερες. Μια διαρκής τετάνωση του ψυχολογικού μας κόσμου που δεν μπορεί να ευτυχίσει καθώς αισθάνεται μια διαρκή στέρηση. Αυτή όμως η στέρηση είναι προϊόν της έλλειψης στοχασμού και ευαισθησίας.
Κι όπως λέει και ο συγγραφέας Γιάννης Ζήσης στο βιβλίο του "Ειρήνη και Διανόηση":
"Δεν μπορούμε να αντέξουμε ένα άπειρο χαράς, μόνο να την επιθυμούμε και να την μεταθέτουμε. Αυτό συμβαίνει και με την ειρήνη, τη δικαιοσύνη, το μερισμό, τη δημοκρατία, κλπ.... Το πραγματικό πεδίο ηρωισμού είναι το συνειδησιακό, γιατί εκεί αναχαιτίζεται η εσωτερική βαρβαρότητα.... Ο άνθρωπος θεμελιώνει θρησκείες χωρίς αγάπη, κράτη χωρίς ελευθερία, φθάνει σε αγάπη χωρίς Αγάπη, σε ελευθερία χωρίς Ελευθερία, σε χρήση εννοιών χωρίς το νόημά τους."

Ετικέτες

3 σχόλια:

Ο χρήστης Blogger Mirage είπε...

Έτσι είναι ΓΟΥΦ όταν η αγάπη, η ελευθερία και άλλες αξίες, γίνονται Αξίες και θεοποιούνται τότε ούτε τις υπαρκτές αξίες (σχετικές Αξίες) μπορούμε να εκτιμήσουμε ούτε να τις υλοποιήσουμε σωστά.

Σου εύχομαι καλές γιορτές ... να και δεν έχω καταλάβει τι γιορτάζουμε πλέον ...

Να σαι καλά πάντως και συνέχισε να γράφεις ...

03 Απριλίου, 2007 21:51  
Ο χρήστης Blogger Mirage είπε...

Βέβαια ξέχασα να αναφέρω πως πολλοί θα πούν πως η ανάπτυξη και η εξάπλωση δεν είναι αποκλειστικό χαρακτηριστικό του ανθρώπου ... ολόκληρη η γήινη ζωή όπως την γνωρίζουμε έχει αυτό το γνώρισμα να απλώνεται ασταμάτητα εφόσον υπάρχει πρόσφορα έδαφος ...

Οπότε τι απαντάμε άραγε σε αυτούς;;;;

04 Απριλίου, 2007 09:24  
Ο χρήστης Blogger Γουφ είπε...

Η απάντηση φίλε mirage βρίσκεται στο ότι στη φύση όταν κάποιο είδος πάει να εξαπλωθεί πάνω από τη φέρουσα ικανότητα της περιοχής ή των περιοχών εξάπλωσης, κάποιοι φυσικοί εχθροί αναλαμβάνουν την επαναφορά σε ισορροπία του αριθμού των μελών του.
Η διαφορά με τον άνθρωπο είναι ότι εξαιτίας της τεχνολογίας κάτι τέτοιο γίνεται όλο και πιο δύσκολο.
Αυτό έχει ως αποτέλεσμα ακόμα και οι νέες ασθένειες όπως το AIDS να μην μπορούν να επαναφέρουν τον πληθυσμό σε ένα βιώσιμο νούμερο.
Έτσι η κρίση συσσωρεύεται και η ένταση της καταστροφικής επαναφοράς σε ισορροπία αυξάνει όλο και περισσότερο.
Η κατάσταση μοιάζει με ηφαίστειο που συσσωρεύει ένταση αλλά δεν μπορεί να εκτονωθεί λόγω φραγμένης εξόδου.Κάποια στιγμή η πίεση του μάγματος θα ξεπεράσει την αντίσταση των πετρωμάτων που φράζουν την έξοδο προς τον κρατήρα, αλλά τότε η έκρηξη θα είναι τρομερή.
Ο άνθρωπος περιέργως όλα αυτά τα αντιλαμβάνεται αλλά δεν μπορεί να αλλάξει την καταστροφική πορεία που έχει πάρει. Όλοι θα πουν στον αλκοολικό ότι το να συνεχίσει να πίνει θα τον οδηγήσει στην καταστροφή του, αλλά αυτός θα συνεχίσει μέχρι αυτήν αν και ξέρει την προδιαγεγραμμένη του πορεία.
Όλοι αντιλαμβάνονται πως η συνέχεια αυτής της αναπτυξιακής αντίληψης της οικονομίας στη βάση της αύξησης της κατανάλωσης δεν μπορεί να συνεχιστεί. Κανείς όμως δε θα κάνει το πρώτο βήμα που θα τον φέρει έστω και προσωρινά σε μια οικονομική αδυναμία έναντι των υπολοίπων.
Η κατάσταση μοιάζει με ομάδες δυτών που μάχονται μεταξύ τους. Οι καρχαρίες ήδη έχουν μυριστεί το αίμα και τους έχουν κυκλώσει, αλλά κανείς δεν τολμά να στρέψει τα νώτα του στον αντίπαλο για να αμυνθεί στους καρχαρίες, από το φόβο ότι θα του επιτεθεί από πίσω.

10 Απριλίου, 2007 16:29  

Δημοσίευση σχολίου

Εγγραφή σε Σχόλια ανάρτησης [Atom]

<< Αρχική σελίδα